JAN (JAN) MANKES

Biografie

JAN (JAN) MANKES
1889 Meppel - 1920 Eerbeek

Jan Mankes geldt als een van de meest geliefde en eigenzinnige schilders van de Nederlandse kunst uit het begin van de twintigste eeuw. In een kort leven van slechts dertig jaar schiep hij een klein maar uitzonderlijk verfijnd oeuvre: ingetogen stillevens, landschappen, dier- en vogelstudies en zelfportretten, geschilderd met een bijna meditatieve aandacht voor licht, stilte en detail.

Mankes werd op 15 augustus 1889 geboren in Meppel als zoon van een belastingambtenaar. Toen het gezin in 1903 naar Delft verhuisde, kwam hij in de leer bij het glasatelier van J.L. Schouten, waar destijds aan de restauratie van de gebrandschilderde ramen van de Goudse Sint-Janskerk werd gewerkt. Daarnaast kreeg hij tekenles van Hermanus Veldhuis en volgde hij avondlessen aan de academie in Den Haag. Een academische schildersopleiding kreeg hij verder niet: Mankes was grotendeels autodidact. In 1909 vestigde het gezin zich in De Knipe bij Heerenveen. In de stilte van het Friese land vond Mankes zijn onderwerpen vlakbij huis: een uil, een geitje, een rij bomen langs de vaart. Hij schilderde de zichtbare werkelijkheid, maar zocht daarin steeds het wezen der dingen, met een fijnzinnig, parelmoerachtig palet en een haast verstilde toets. Zijn werk wordt daarom wel verwant gezien aan dat van de fijnschilders en luministen, maar laat zich uiteindelijk bij geen enkele stroming onderbrengen. In 1915 trouwde Mankes met Anne Zernike, de eerste vrouwelijke predikant van Nederland. Het echtpaar woonde enige jaren in Den Haag. Nadat bij Mankes tuberculose was vastgesteld, verhuisden zij in 1918 naar het bosrijke Eerbeek in Gelderland, waar hun zoon werd geboren. Daar overleed Jan Mankes op 23 april 1920, dertig jaar oud. Zijn grafmonument op de begraafplaats van Eerbeek werd ontworpen door zijn vriend, de kunstenaar Chris Lebeau. Mankes liet circa honderdvijftig schilderijen na, naast tekeningen en grafiek. Zijn werk is onder meer vertegenwoordigd in Museum Arnhem, Museum Belvédère in Heerenveen-Oranjewoud en Museum MORE in Gorssel, en wordt door verzamelaars tot op de dag van vandaag zeer gezocht.