H.W. (HENDRIK WILLEM) MESDAG 1831 Groningen - 1915 Den Haag Bomschuiten op het strand van Scheveningen
Olieverf / Doek: 40,5 x 25,5 cm
- Dit object kan bekeken worden in onze gallery
- Bel ons voor meer informatie: +31 26 361 1876
- Wereldwijde verzending mogelijk
Details
De Scheveningse vissers keren terug van de visvangst. Omdat de bederfelijke vis zo snel mogelijk aan land moet worden gebracht, staan de vissersvrouwen, herkenbaar aan hun typerende witte mutsjes, te wachten om de manden met vis in ontvangst te nemen. Pas wanneer dat is gebeurd, worden de zeilen gestreken en worden de schuiten door paarden verder het strand op gesleept. Op zee zien we de andere schepen van de Scheveningse vloot aankomen. Mesdag koos ervoor het tafereel van een grote afstand te observeren. Het ging hem om het moment waarop de stilte en leegte van het strand plotseling worden verdreven door een uitbarsting van activiteit. De schepen keren terug, de vrouwen haasten zich naar de kustlijn, waar de voorste van de drie bomschuiten al tot stilstand is gekomen op het zand. De grote zeilen slaan los in de wind; de ankers moeten op het strand worden uitgeworpen om te voorkomen dat de schuit weer afdrijft.
Schilderijen van Mesdag zijn altijd te herkennen aan hun sterke compositie. De drie zeilen van de bomschuiten bepalen hier het beeld in een grote, driehoekige opbouw. Het grote vuilwitte zeil in het midden, tussen de donkere zeilen van de andere boten, weerkaatst het licht van de halfbedekte hemel en vormt het brandpunt van het schilderij. Mesdag beheerste als geen ander de weergave van zee en branding, waarbij de harde wind bijna voelbaar wordt en de vissers zich met stoïcijnse kracht tegen de elementen verzetten. Zijn grootste kunde lag echter in het vastleggen van het bijzondere licht aan zee: de loodgrijze lucht waarin de zon zich een weg baant, geschilderd in oneindig veel nuances, en van de zee, die soms meer licht lijkt te geven dan de lucht. Dit schilderij is een prachtig voorbeeld van het werk van Hendrik Willem Mesdag op het toppunt van zijn kunnen. Van de schilders van de Haagse School was Mesdag de belangrijkste die zich met dit onderwerp bezighield. De wind, de golven en de bedrijvigheid van de vissers waren zijn favoriete thema’s. Met zijn grote gevoel voor licht en kleur in de weergave van lucht, zee en atmosfeer, en met de grijsgouden en bruine tinten van de Noordzee, was Mesdag de onbetwiste meester van het Hollandse zeestuk in de late negentiende eeuw. Tot zijn grote spijt — maar tot genoegen van de vissers — verdween dit tafereel toen Scheveningen in 1904 een vissershaven kreeg.
Mesdag nam dagelijks de tram naar Scheveningen, waar hij op het strand de zee en de bedrijvigheid van vissers, schepen, golven en wolken schetste. Als het slecht weer was, werkte hij in zijn vaste kamer in Hotel Rauch. Het schilderen zelf deed hij in zijn atelier in Den Haag. Het Scheveningen van zijn tijd heeft hij onsterfelijk gemaakt met zijn beroemde Panorama, dat hij in 1881 in opdracht schilderde. Hij maakte het samen met zijn vrouw Sientje en de Haagse School-schilders Théophile de Bock, Bernard Blommers en de jonge George Hendrik Breitner. Het is nog altijd te zien in de Haagse Zeestraat.
In navolging van Mesdag vestigden steeds meer kunstenaars zich in Den Haag, waar een nieuwe kunstbeweging ontstond. Een criticus noemde deze de Haagse School, “een nieuwe ultraradicale beweging in de schilderkunst”. Deze schilders wilden de stemming van het landschap overbrengen, zoals zij die hadden ervaren bij het werken in de natuur. Zij stelden de toon boven de kleur en gingen in hun voorstellingen vaak uit van één overheersende kleurtint. Mesdag werd de specialist op het gebied van de zee. In een onuitputtelijke variatie schilderde hij de grijze, gouden en bruine tinten van de Noordzee, de bommen op het strand en het vissersdorp Scheveningen en zijn bewoners, onder alle weersomstandigheden. Later keek hij tevreden terug op zijn keuze voor de zee. In een interview zei hij in 1906: “Roelofs [Mesdags leermeester] zei: ga jij maar zee schilderen. Had er toen iemand tegen me gezegd dat ik er eerste schilder van de wereld mee zou worden, dan had ik geantwoord: Kerel, je bent gek. En nu, nu ik er ben, zeggen de mensen: ja, wij zien de zee óók zo.”
Breedte: 25,5 cm
Particuliere collectie Nederland
Over H.W. (HENDRIK WILLEM) MESDAG
Mesdag is een van de beroemdste Nederlandse schilders uit de 19e eeuw. Zijn impressionistische stijl volgt de regels van de Haagse School, waarvan hij een van de grondleggers was. Hij werd geboren in een welgestelde familie in Groningen, in het noorden van Nederland. Voorbestemd om in zijn vaders voetsporen te treden als bankier, begon zijn professionele carrière als kunstenaar relatief laat. Pas na de dood van zijn vader verhuisde hij met zijn vrouw Sientje van Houten, ook een kunstenaar, via Brussel naar Den Haag om niet alleen een prominent kunstenaar in de nieuw gevormde Haagse School te worden, maar ook een groot verzamelaar van hedendaagse (19e-eeuwse) kunst. Als professioneel schilder vestigde hij zich in een atelier in Scheveningen, met uitzicht op de Noordzee. Hij had zijn onderwerp gevonden! In eindeloze variaties schilderde hij de steeds veranderende zee en luchten, de vissersschepen, de zware arbeid van het trekken van de schepen elke nacht op het strand. Toen er in 1904 eindelijk een haven werd gebouwd om de schepen te beschermen tegen stormen, was Mesdag ervan overtuigd dat het zijn levenstaak was om de herinnering levend te houden aan "hoe het vroeger was". Daarom zien we zelden een stoomschip of de nieuwe haven door hem geschilderd. Mesdag was een prominent figuur in de samenleving, populair en gerespecteerd. Hij was een productief schilder en zijn werken bevinden zich in vele musea en privécollecties over de hele wereld. Een prachtig Nederlandse weergave van zee en lucht die universeel aanspreekt. Mesdags verzameling van tijdgenoten vormt samen met enkele van zijn eigen werken de basis van een museum in Den Haag. Het bekendste museum in Den Haag is gewijd aan het Panorama Mesdag, een unieke 360 graden weergave van het 19e eeuwse Scheveningen. Het is een van de weinige overgebleven geschilderde panorama's in Europa dat te zien is in een speciaal gebouwde ronde koepel. Het trekt vele duizenden bezoekers per jaar.
Mesdags fascinatie voor de zee begon in 1868 toen hij en zijn vrouw Sientje Mesdag-van Houten hun jaarlijkse bezoek brachten aan hun geboortestad Groningen en het eiland Norderney bezochten waar Mesdag zijn eerste zeestudies maakte. Zijn internationale carrière begon met de gouden medaille die hij ontving op de Salon Paris in 1870 voor het schilderij Les Brisants de la Mer du Nord. Gestimuleerd door zijn succes in Parijs en zijn liefde voor de zee, richtte Mesdag zich op de Noordzee en de vissers daar. Hij kocht een kamer in de 'Villa Elba' en later in Hotel Rauch aan het Scheveningse strand en beschouwde zichzelf als een realistisch zeegezichtschilder. Vanuit zijn kamer kon hij de zee in weer en wind observeren en legde zijn impressies van de Nederlandse Noordzee en alle activiteiten op het Scheveningse strand onder alle omstandigheden vast. Een periode van grote erkenning brak aan. Tot zijn dood in 1915 bezocht Mesdag regelmatig de zee om inspiratie op te doen voor zijn schilderijen. Maar toen het karakter van het vissersdorp rond de eeuwwisseling veranderde in een moderne badplaats, gebruikte hij zijn oude schetsen als basis voor zijn schilderijen. Mesdag schilderde het huidige lot in 1890, op het hoogtepunt van zijn carrière, en zijn toewijding aan het uitbeelden van het thema kusttaferelen was goed ingeburgerd in de nationale en internationale kunstwereld. Niet alleen de critici van de Salon roemden de oprechtheid van zijn werken en de waarheidsgetrouwe weergave van de werkelijkheid, ook vandaag de dag wordt Mesdag om deze capaciteiten zeer bewonderd.
