C. (CAREL) WILLINK 1900 Amsterdam - 1983 Amsterdam Dierentuin

Details

De Amsterdamse dierentuin Artis was een van Willinks favoriete plekken. Hij ging erheen om dieren te schetsen en te fotograferen. Schilderen deed hij alleen thuis, in zijn atelier. Tussen 1950 en 1962 maakte Carel Willink een reeks schilderijen met exotische dieren in een omgeving waar je ze niet zou verwachten: een kameel in het park van Versailles, lama’s in een beeldentuin of miereneters in een berglandschap. Hij voelde medelijden met de opgesloten dieren en bevrijdde ze daarom in zijn schilderijen, om ze te laten rondlopen in prachtige parken. Onze kameel en buffel bevinden zich echter wél in een dierentuin, maar in een heel vreemde.

Zoals altijd is de compositie helder en duidelijk. Het schilderij is in tweeën verdeeld, niet alleen gescheiden door het hekwerk, maar ook door een hoge boom in het midden die de lucht boven het tafereel doormidden deelt. De lucht geeft met zijn verwaaide wolken een gevoel van onrust aan het schilderij, in contrast met de statische houding van de twee dieren.

Opvallend zijn de hekken van de dierentuin op het schilderij. Willink bestudeerde zijn dieren in dierentuin Artis, maar op zijn schilderijen liet hij ze vrij rondlopen in bijzondere landschappen of parken. Hier heeft hij juist de kooien geschilderd, waarin de twee dieren, afkomstig uit verschillende continenten, geduldig liggen als museumstukken in een vitrine. De kooi van de kameel is open; de vrijheid is binnen bereik, maar het dier blijft in zijn kooi. Opvallend is dat de bomen buiten de kooien gezond en groen zijn, terwijl de twee boompjes in de kooi met de buffel niet meer lijken te leven, al zijn ze beschermd door een hekwerk. Ook de bomen zijn opgesloten en dat is niet goed voor hen geweest.

In de verte is er geen ‘escape’, zoals Willink het noemde: een doorkijkje naar een eindeloze verte, meestal een kenmerk van zijn schilderijen. Bomen sluiten de ruimte af en beperken het zicht. De ontsnappingsmogelijkheid ontbreekt. Gelukkig is de kooi aan de voorkant open, zodat wij goed zicht hebben op de dieren, anders dan in een dierentuin. Of bevinden wij ons juist in de kooi met de dieren?

Zoals altijd baseerde Willink zijn schilderijen op een enorme verzameling knipsels uit kranten en tijdschriften, die hij soms jaren bewaarde. Zelf maakte hij honderden foto’s van gebouwen, beelden landschappen en wolkenluchten, maar ook van exotische dieren in Artis om in zijn werk te gebruiken. Hij fotografeerde de dieren van alle kanten om ze zo waarheidsgetrouw mogelijk te kunnen schilderen. Hij maakte ook kleurnotities, omdat de kleurenfotografie nog niet goed genoeg was. Alle elementen die hij in zijn werk gebruikte bestonden echt. “De werkelijkheid is al gek genoeg,” zei Willink vaak.